یک. به گمانم هم‌نظریم که این ادبیات٬ مثل همه‌چیزِ امروزی دیگرمان٬ بیمار است. و اگر هم‌نظر هم نباشیم تا یک نگاهی به صفحه‌ی شناسه‌ی یک رمان یا مجموعه‌ شعری که دل‌ت را بُرده بیندازی و شماره‌گان‌ش را ببینی٬ که بدون شک بیشتر از دو سه هزار جلد نیست٬ احتمالن هم‌نظر می‌شویم. حالا این را که سهم بزرگی از بیماری‌زائی را بایستی به همان‌هائی داد که مثلن نشر چشمه را از حضور در نمایشگاه کتاب محروم می‌کنند یا نوشته‌ی آخرِ دولت‌آبادی را سال‌ها توی دفترشان بایگانی می‌کنند و٬ فجیع‌تر از همه٬ بزرگ‌ترین داستان پارسی٬ بوف کور٬ را از توی نمایشگاه جمع می‌کنند٬ بی‌بروبرگرد قبول می‌کنم٬ اما این بیماری را آیا تنها همین عامل ایجاد کرده؟

دو. من می‌خواهم سهمی از ایجاد این بیماری را به ویترین ادبی‌مان بدهم. آن‌هایی که دست‌به‌کار این بخش از فرهنگِ رنجورمان هستند و پیش چشم همه ایستاده‌اند و میان‌داری می‌کنند: نویسنده‌های پرفروش٬ منتقدین اسمی٬ متولیانِ جوایز ادبی٬ ناشران و خلاصه تمام آن‌هائی که ویترین را جوری می‌چینند که خودشان یا دوستان‌شان توی دید باشند. این‌ها همان‌هایی هستند که همه‌ی زور و نبوغ‌شان را جای آن‌که صرف خود ادبیات کنند می‌گذارند روی جنگِ شهرت‌ش. کسانی که مثل انگل از ادبیات ارتزاق می‌کنند و درعین‌حال به اندازه‌ی سهم خود بیمارش می‌سازند. همیشه دنبال آن اند که جوایزِ(نفرت‌انگیزِ) ادبی سهم خودشان یا دوستان‌شان شود و یا اگر نمدی هست کلاهی از آن سهم ببرند. یا دارند توی وبلاگ خودشان سنگ خودشان را به سینه می‌زنند٬ یا سنگی برداشته‌اند تا سهم دیگری را از دور نشانه بگیرند. این‌ها٬ که بی‌شک زائیده‌ی همان عاملِ بیماری‌زای عمده‌ای که اول از همه یادش را کردم هستند٬ متاسفانه تمام ادبیات امروز را قبضه کرده‌اند و چون تمام ویترین را در تصرف دارند سلیقه‌ی ادبی مخاطب عام را هم به میل خود شکل می‌دهند. این‌ها به قول کوندرا به تاریخ رمان [ این‌جا می‌گویم ادبیات] تعلق ندارند و خارج از آن زنده‌گی می‌کنند.